Alles over de groene lifestyle

Biologische groenten

Biologische groenten zijn groenten die op volledig natuurlijke wijze gezaaid, geteeld en geoogst worden. Er worden bij de teelt van biologische groenten dus geen kunstmatige bestrijdingsmiddelen gebruikt. Ook zaken als kunstlicht of kunstmest worden in de organische teelt niet of zeer spaarzaam gebruikt. Genetische manipulatie is uit den boze. In Nederland wordt erop toegezien dat alle producten die als ‘biologisch’ op de markt verschijnen, ook daadwerkelijk volgens strenge standaards worden gekweekt. De stichting SKAL verzorgt hiertoe het zogenaamde ‘EKO’-keurmerk, dat wordt gegeven aan biologische groenten, fruit en vlees.

Het milieu

De organische landbouw is vergeleken met de conventionele landbouw een stuk minder belastend voor het milieu. Dit is in de eerste plaats te danken aan het feit, dat er bij het verbouwen van biologische groenten geen pesticiden ingezet worden. Pesticiden bestaan meestal uit schadelijke chemische stoffen, die zodra ze ingezet worden ook in de grond trekken. Dit zorgt voor verontreiniging van zowel de grond zelf als het grondwater. Hierdoor nemen zowel de watervastheid als de voedingswaarde van de grond af. Dankzij de mobiliteit van grondwater, kunnen ook nog eens diverse voedselketens besmet raken. Er zijn in het verleden in de VS veel studies gedaan naar het pesticide-gehalte van organische groenten. Uit al deze studies blijkt, dat organisch geteelde groenten significant minder pesticiden bevatten.

Een andere reden waarom biologische groenten vaak een stuk beter voor het milieu zijn, is dat de route van land tot mond een stuk korter is. Massaal geproduceerde groenten en fruit worden over de gehele wereld vervoerd, waarbij een hoop CO2 in de atmosfeer terecht komt. Biologisch gekweekte gewassen worden vaak in het land van herkomst geconsumeerd. Ook zijn ze vaak verkrijgbaar bij lokale boerderijen, waardoor de afstanden klein blijven. Overigens betekent dit niet per definitie dat er weinig uitstoot komt kijken bij de kweek; in de glastuinbouw wordt maarliefst 10% van het Nederlandse gasverbruik verstookt! Zie de groente- en fruitkalender van Milieucentraal voor een overzicht van welke groenten en fruit in welk seizoen het meest milieuvriendelijk zijn.

Gezondheid

Uiteindelijk komen de gesproeide pesticiden terug in de mens. Is het niet direct door consumptie van besproeide groenten, dan is het wel indirect door de consumptie van besmet vlees of vis. Dát pesticiden niet goed zijn voor de mens, behoeft weinig uitleg; de stoffen worden gemaakt om te doden. Een stelselmatig teveel aan pesticiden kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen als kanker, luchtwegproblemen, miskramen, depressie en een breed spectrum aan neurologische problemen. Hoewel het risico voor iemand met een normaal dieet acceptabel is (groenten en fruit altijd wassen voor gebruik!), lopen met name de boeren zelf een verhoogd risico op zowel acute als chronische problemen. Met name groenten en fruit uit Zuid-Amerika bevatten vaak hoge concentraties schadelijke pesticiden.

Kwaliteit

Over de verschillen in voedingswaarde tussen organische en ‘normale’ groenten zijn de meningen verdeeld. In 2009 bleek uit een door de EU-gesponsord onderzoek (1), dat er een groot verschil is in kwaliteit tussen biologische en ‘normale’ groenten. Er kwam onder andere naar voren, dat biologische groenten een hoger gehalte aan gezonde voedingsstoffen (vitaminen, mineralen, anti-oxidanten) bevatten. In het verenigd koninkrijk werd echter een vergelijkbaar onderzoek uitgevoerd (2), waaruit bleek dat er “geen noemenswaardig verschil bestaat tussen de voedingswaarde van normale en biologische groenten”.

Wat wél onomstotelijk vast staat, is dat biologische groenten minder ongewenste stoffen als zware metalen bevatten. Ook zijn organische groenten vaak noodgedwongen verser, omdat er geen conserveringsmiddelen gebruikt worden.

Kosten

Biologische groenten zijn duurder dan conventioneel gekweekte groenten. Dit komt, omdat de organische teelt geen gebruik maakt van zaken als kunstmest en pesticiden. Hierdoor daalt de opbrengst per hectare land, wat de investering per kilo gewas laat toenemen. De precieze daling in opbrengst is sterk afhankelijk van de eigenschappen het gewas. Ziekte- en insectgevoelige gewassen als aardappels en suikerbieten lenen zich relatief slecht voor de organische teelt, met opbrengsten die tot wel 50% lager liggen. Voor sterkere gewassen kan het opbrengstverlies echter gering zijn. Gemiddeld genomen produceren organische boerderijen 8% minder gewas per hectare dan conventionele boerderijen.

Hoewel critici beweren dat organische teelt de wereldbevolking niet van voedsel kan voorzien zonder grote stukken habitat te vernietigen, produceren organisch opererende boerderijen in ontwikkelde landen nog altijd 80% meer dan de normale boerderijen in ontwikkelingslanden. Door wereldwijd alle boerderijen naar het niveau van ‘ontwikkelde’ organische boerderijen te tillen, kunnen dus in theorie veel voedselproblemen opgelost. Een belangrijk voordeel voor met name ontwikkelingslanden, is dat organisch beheerde landbouwgrond watervast is. Dit zorgt ervoor, dat de kans op mislukte oogsten door droogte lager blijft.

Bronnen / meer info

  1. Organic food: higher quality, lower costs
  2. Organic food ‘no healthier’ blow
  3. Hoe kweek je je eigen biologische groenten
  4. Groente- en fruitkalender