Alles over de groene lifestyle

Spaarlampen: het hoe en waarom

Spaarlampen zijn regelmatig in het nieuws: zowel positief (energie-besparing) als negatief (kwikdampen). Hier vindt u een korte en krachtige samenvatting over de spaarlamp: in welke situaties kunt het beste tot aanschaf overgaan? Wat zijn de voor- en nadelen van de spaarlamp? En hoe zit het nou precies met die kwikdampen?

De spaarlamp werd in de jaren 70 ontwikkeld en kwam in de tachtiger jaren op de markt. Waar deze lampen behoorlijk duurder waren en weinig extra rendement leverden, is de huidige generatie beduidend beter. De huidige spaarlampen kunnen dan ook met gemak de concurentie aangaan met conventionele gloeilampen.

Werking

Een spaarlamp is een fluorescentielamp. Elektronen uit de stroom worden met kwik-atomen in botsing gebracht. De kwik-atomen raken hierdoor in aangeslagen toestand en zenden bij terugval naar de grondtoestand ultraviolette straling uit. Deze straling valt op een fluoriserend poeder, waar hij wordt omzet naar zichtbaar licht. Dit verhaaltje hoeft u niet veel te zeggen, maar het komt neer op het volgende: een spaarlamp is een opgevouwen TL-balk.

De voordelen

  • Het energieverbruik is en stuk lager. Uit een spaarlamp komt zo'n 5 tot 6 keer meer licht per Watt electriciteit dan uit een gloeilamp. Een 60W-gloeilamp is dus te vervangen voor een 11W-spaarlamp.
  • Een spaarlamp gaat langer mee. Waar een gloeilamp 1000 tot 1500 uren meegaat, kan een spaarlamp gerust 6000 tot 10000 uren branden.
  • Vanwege het principe waarop de lamp werkt, is het eenvoudig kleurvariaties in wit te verkrijgen. Denk bijvoorbeeld aan roodachtig (voor een warme sfeer) of blauwachtig (voor een koude sfeer).
  • Dimbare spaarlampen (let op: niet iedere spaarlamp is dimbaar) zijn op twee manieren te dimmen: zowel traploos als in stappen. Dit laatste type vereist zelfs geen dimmer, omdat gewerkt kan worden met de aan-uit schakelaar.

De besparing – Een rekenvoorbeeld

Een goede spaarlamp brandt 10 keer langer dan een gloeilamp. De spaarlamp in dit voorbeeld brandt echter slechts 6 keer langer dan een gewone gloeilamp. Voor de levensduur van deze spaarlamp moeten we dus 6 gloeilampen rekenen. Daarnaast gebruikt de spaarlamp 5 a 6 keer minder energie dan de gloeilamp. We gaan uit van een spaarlamp van 11W (€7,15 bij Conrad Electronic) en een gloeilamp van 60W (€0,95 bij Conrad Electronics). We berekenen de totale kosten van 6000 uur branden tegen een energieprijs van €0.18/kWh:

De gloeilamp: €0.95 × 6 lampen + (6000 uur x 60W x €0.18/kWh) = €70,50

De spaarlamp: €7,15 × 1 lamp + (6000 uur x 11W x €0.18/kWh) = €19,03

De besparing over 6000 branduren is dus maarliefst 70,50 – 19,03 = €51,47 per vervangen lamp. Gegeven 1000 branduren per jaar, is dit €8,60 per jaar. Een spaarlamp betaalt zichzelf dus binnen een jaar terug, wat meteen verklaart waarom er geen subsidie op gegeven wordt.

De nadelen

  • Spaarlampen bevatten een kleine hoeveelheid van het giftige metaal kwik. Let wel: de hoeveelheid kwik is ruim binnen te toegestane grens.
  • De combinatie veel aan/uit-schakelen en een korte brandduur verkort de levensduur van een spaarlamp aanzienlijk. Verlaat u een vertrek langer dan 3 minuten? Dan loont het de spaarlamp uit te doen.
  • Het kan even duren voor de lamp op volle sterkte brandt.
  • Een spaarlamp is iets langer dan een gloeilamp en past daarom niet altijd in een lamp

Kwik in spaarlampen

"Er zit in kwik in een spaarlamp, wat moet ik doen als er één breek?"

Bij het breken van een spaarlamp komt er een beetje kwikdamp vrij. De hoeveelheid kwik in een spaarlamp is echter ruim binnen de toegestane norm en, als u verstandig met de situatie omgaat, absoluut ongevaarlijk. Als u een spaarlamp breekt, is het verstandig de kamer goed te laten luchten en de restanten niet met de softzuiger op te zuigen. Het beste kunt u met handschoenen aan de restanten opvegen o peen papiertje. Vervolgens de restanten plus papiertje in een plastic zak deponeren en aanbieden als klein chemisch afval. Op deze manier kan 95% van de spaarlamp gerecycled worden. Nogmaals: de hoeveelheid kwik in een spaarlamp is minimaal! In een gemiddelde TL-balk zit meer! Er zijn overigens spaarlampen op de markt die gebruik maken van het onschuldige Xenon in plaats van kwik. Deze lampen zijn echter inefficiënter.